میکرواینجکشن
شانس بالای درمان ناباروری با روش تزریق اسپرم
میکرواینجکشن (ICSI) و نقش آن در درمان ناباروری
میکرواینجکشن (Intracytoplasmic Sperm Injection – ICSI) یکی از روشهای پیشرفته کمکباروری است که طی آن یک اسپرم بهطور مستقیم با استفاده از ابزارهای بسیار ظریف آزمایشگاهی به داخل تخمک تزریق میشود. این تکنیک زمانی استفاده میشود که اسپرم توانایی طبیعی برای نفوذ به تخمک و ایجاد لقاح را ندارد.
موارد کاربرد میکرواینجکشن
موارد کاربرد میکرواینجکشن به ترتیت زیر است:
- زمانی که تعداد اسپرم بسیار کم باشد (الیگواسپرمی شدید).
- در مواردی که حرکت یا شکل اسپرمها دچار مشکل است (آستنوزواسپرمی یا تراتوزواسپرمی).
- در شرایطی که مرد قادر به تولید اسپرم طبیعی نیست و اسپرم از طریق روشهای جراحی مانند Micro-TESE یا PESA/TESA به دست میآید.
- شکستهای مکرر در روش IVF معمولی.
مراحل انجام میکرواینجکشن
به طور کلی در روش میکرواینجکشن یک اسپرم در محیط آزمایشگاه داخل تخمک تزریق میشود که به دنبال آن لقاح و تقسیم سلول صورت میگیرد و جنین تشکیل میگردد. میکرواینجکشن شامل چند مرحله تحریک تخمدان، تخمکگیری و تزریق اسپرم داخل تخمک و لقاح و انتقال جنین است.
- تحریک تخمدان: با داروهای هورمونی، تخمدان زن تحریک میشود تا چندین تخمک بالغ تولید کند.
- تخمکگیری (Oocyte Retrieval): تخمکها با روشهای تخصصی تحت هدایت سونوگرافی از تخمدان خارج میشوند.
- در مرحله دوم عمل تخمکگیری با یکی از دو روش لاپاراسکوپی یا با مشاهدات سونوگرافی از طریق واژینال امکانپذیر است که فولیکولها را مشاهده میکنند و با سوزنهای مخصوص مایع فولیکولی همراه با تخمک کشیده میشود
- تزریق اسپرم به تخمک: یک اسپرم سالم انتخاب شده و با میکروپیپت به داخل سیتوپلاسم تخمک تزریق میشود.
- بررسی لقاح: پس از حدود 16–18 ساعت، تشکیل دو پرانوکلئوس (2PN) نشانه موفقیت لقاح است.
- کشت جنین: جنینها در محیط آزمایشگاهی تا چند روز رشد میکنند و در صورت رسیدن به مرحله بلاستوسیست، کیفیت آنها ارزیابی میشود.
- انتقال جنین: جنینهای مناسب به رحم مادر منتقل میشوند و در صورت نیاز، جنینهای اضافی منجمد (Cryopreservation) میگردند.
مزایای میکرواینجکشن
امکان باروری حتی با تعداد بسیار محدود اسپرم.
افزایش شانس موفقیت در زوجهایی با ناباروری مردانه شدید.
کمک به زوجهایی که با روشهای دیگر مانند IVF معمولی موفق نشدهاند.
قابلیت استفاده از اسپرمهای استخراجشده از بیضه یا اپیدیدیم.
معایب میکرواینجکشن
هزینه بالای درمان
زمانبر بودن درمان
احتمال چندقلویی زایی
سندرم تحریک بیش از حد تخمدان
سوالات پرتکرار درباره میکرواینجکشن
تفاوت IVF و ICSI چیست؟
در روش IVF، چند اسپرم بهصورت طبیعی در کنار تخمک قرار میگیرند تا یکی از آنها وارد تخمک شود.
اما در روش ICSI، پزشک یک اسپرم سالم را بهطور مستقیم داخل تخمک تزریق میکند.
به همین دلیل، ICSI بهویژه برای ناباروری مردانه (اسپرم ضعیف یا کم) مؤثرتر از IVF است.
آیا میکرواینجکشن برای ناباروری شدید مردانه مناسب است؟
بله. ICSI بهترین روش برای آقایانی است که مشکلات زیر را دارند:
تعداد اسپرم کم
تحرک پایین اسپرم
مورفولوژی غیرطبیعی
انسداد در مسیر خروج اسپرم
عدم وجود اسپرم در مایع منی (با استخراج از بیضه)
در این افراد درصد موفقیت ICSI معمولاً بیشتر از IVF است.
آیا احتمال دوقلوزایی وجود دارد؟
خود روش ICSI باعث دوقلوزایی نمیشود.
اما اگر بیش از یک جنین در رحم قرار داده شود، احتمال دوقلوزایی افزایش مییابد.
اگر فقط یک جنین انتقال داده شود، احتمال دوقلو شدن بسیار کم است.
درصد موفقیت ICSI چقدر است؟
موفقیت ICSI در بهترین شرایط (زیر 35 سال) حدود 40–45٪ است و با افزایش سن کاهش مییابد، بهویژه بالای 40 سال که معمولاً زیر 20٪ است.
آیا ICSI برای زن دردناک است؟
خیر، بهطور کلی این روش دردناک نیست و بیشتر مراحل با حداقل ناراحتی انجام میشود:
-
تزریق داروهای تحریک تخمدان و سونوگرافیها: معمولاً بدون درد یا فقط با احساس خفیف ناراحتی همراه هستند.
- برداشت تخمک (Ovum Pick-up): تحت آرامبخشی یا بیهوشی کوتاهمدت انجام میشود، بنابراین بیمار درد را احساس نمیکند.
- انتقال جنین به رحم: مشابه آزمایش پاپاسمیر است؛ بدون درد و تنها ممکن است کمی احساس فشار یا ناراحتی خفیف ایجاد شود.
- پس از عمل: برخی زنان ممکن است گرفتگی شکمی یا لکهبینی خفیف داشته باشند که طبیعی و گذرا است.
آیا ICSI احتمال بارداری خارج از رحم را افزایش میدهد؟
احتمال بارداری خارج از رحم در تمام روشهای کمکباروری کمی بیشتر از بارداری طبیعی است،
اما ICSI بهطور مستقیم باعث افزایش آن نمیشود.
آیا میتوان در روش ICSI جنسیت جنین را تعیین کرد؟
در حالت معمول خیر.
اما اگر والدین درخواست دهند، با انجام PGD/PGS میتوان جنسیت را مشخص کرد.
این کار برای مشکلات ژنتیکی بسیار کاربردی است.
هزینه میکرواینجکشن چقدر است؟
هزینه بستگی به موارد زیر دارد:
داروهای تحریک تخمکگذاری
تعداد سونوگرافیها
آزمایشها
کیفیت جنینها
مرکز درمانی
معمولاً ICSI یکی از گرانترین روشهای درمان ناباروری است، اما شانس موفقیت بالایی دارد.
پس از ICSI چه مراقبتهایی لازم است؟
استراحت نسبی ۲۴–۴۸ ساعت
مصرف داروهای تجویزشده
عدم فعالیت شدید
پرهیز از حمام داغ
نوشیدن مایعات کافی
انجام آزمایش بارداری پس از ۱۲–۱۴ روز
آیا امکان بارداری طبیعی بعد از انجام ICSI وجود دارد؟
بله.
برخی زوجها پس از یکبار درمان موفق با ICSI، بعدها بارداری طبیعی را تجربه میکنند،
بهخصوص اگر علت ناباروری خفیفتر باشد.